Bat wash, kiln wash, car wash... Mensen kijken soms raar op van de term "wash". En het heeft ook niet echt wat te maken met het wassen van je bats, je ovenplaten of je oven zelf. Toch zijn er ovens die na enkele jaren wel een flinke schrobbeurt zouden kunnen gebruiken. Als je wat begint te testen met glazuren of eens verstrooid bent bij het instellen van je baktemperatuur, dan heb je al snel een hele hoop problemen achteraf en ovenplaten zijn dure dingen.
Wash is een product dat de pottenbakker/keramist moet helpen zijn ovenplaten te beschermen tegen aflopende glazuren en smeltende kleimassa's. Ook in houtovens en het stoken met zout, moet je de platen gaan beschermen tegen alles wat rond vliegt tijdens het proces.
Er bestaan producenten die kant-en-klare kiln wash op de markt brengen en die volstaat ook meestal wel bij "gewone" elektrische stoken. Je strijkt een verse ovenplaat in met het goedje, aan 1 kant en dan ga je oven, plaat en steunen onbelast droog stoken. Aan één kant, omdat je de platen best eenzijdig gebruikt voor glazuren en ze omkeert als je biscuit bakt. Zo komt er het minimum aan stof op je glazuur en krijgt de ovenplaat de kans zich een beetje te rechten na een veeleisende glazuurstook op hogere temperatuur.
Om kiln wash te maken moet je chemische ingrediënten gaan mengen die een zo hoog mogelijk smeltpunt hebben en die eens samen gevoegd geen eutectische verschijnselen gaan vertonen. Wa's da?!! Tja, er zijn bepaalde stoffen die wanneer je ze samenvoegt, niet zullen smelten op ongeveer het gemiddelde van beide smelttemperaturen, maar elkaar zo gaan beïnvloeden dat ze smelten op een (veel) lager smeltpunt dan het laagste van beide.
Ook ga je bij het kiezen van de te vermengen producten best niet uit van een recept dat verdacht veel op een basisglazuur lijkt. In een glazuur zit een glasvormer (op basis van silicium), een smeltmiddel (natrium, kalium, calcium, barium, magnesium, zink, boor of lood) en een stabilisator (aluminium, meestal uit klei of kaolin). Dan lijkt het heel simpel: we laten het smeltmiddel eruit: kwarts en kaolin in een gelijke verhouding. In praktijk wordt ook vaak aluminiumoxide of aluminiumhydraat gebruikt. Voor lage en middelhoge electrische stoken is dit voldoende en eenvoudig te maken.
De aanwezigheid van kwarts, een glasvormer, zorgt echter wel voor practische problemen. Als er een druppel glazuur op terecht komt, waarin smeltmiddelen zitten, wordt er ter plaatse een (nieuw) glazuur gevormd.
Ook is het stof van kwarts niet gezond.
Bij het stoken met zout krijg je zeker problemen. Zoutdampen doen je kwarts smelten. Daar moet je aluminiumhydraat en kaolin vermengen, in gelijke verhoudingen. Dit mengsel smelt op zeer hoge temperatuur en is heel refractair.
Kaolin heeft een zeer hoog smeltpunt.
Je mag je verhouding ook aanpassen naar 60% kaolin en 40% aluminiumhydraat. Het zal hetzelfde resultaat geven en het is goedkoper.
Eventueel kan je er ook chamotte in vermengen.
Door het verschijnsel van de krimp is het mogelijk dat de kiln wash lost van de plaat na de bak. Dit is op te lossen door je kaolin eerst te calcineren, d.w.z. eerst te bakken. Je doet een hoeveelheid kaolin in een biscuitschaal en bakt ze mee met de biscuitbrand. Je mag nu de helft van de hoeveelheid kaolin vervangen door deze gecalcineerde versie.
Nieuw recept:
50% aluminiumhydraat
25% kaolin
25% tot 35% gecalcineerde kaolin
Het aanbrengen van kiln wash kan je met een vrij brede kwast doen, maar dan moet je snel werken. De platen zijn erg absorberend en je krijgt al snel een oneven verdeling. Het is mogelijk met een spuitpistool te werken of met een verfroller.
(Met dank aan John Britt, auteur van boeken en artikels over glazuren e.d.)
dinsdag 28 april 2009
woensdag 8 april 2009
Taurus-glazuren.
Een introducerende inleiding en gebruiksaanwijzing, geschreven door Dirk Vanhaeren, die het glazuur ontwikkelde, kan je hier lezen.Het Taurus-glazuur is een steengoedglazuur, dat optimaal gestookt wordt in oxiderende omstandigheden (electrische oven) op een temperatuur van 1265°C, 15' pendeltijd.
Er zijn 10 inkleuringen ontwikkeld, alle met hetzelfde transparante basisglazuur:
1. Zwart (T6): de enige inkleuring die duurder is dan de andere negen, omdat het kleurende pigment hier de prijs bepaalt.
Op deze afbeelding zie je drie testschaaltjes op verschillende temperaturen gebakken, 1230°C en 1250°C en 1265°C. Gradueel verhoogt het aandeel tekening en diepte in het glazuur. Alle stalen zijn in De Koploper aanwezig.
3. Grijsblauw (T' 10)
Op vlakke testplaatjes zie je hoe het glazuur zich anders gedraagt dan op bolle oppervlakken.
Verschillende testen op andere (kleuren) klei.4. Groenblauw (T 1)
5. Blauw (T' 30)
Door structuren in je afwerking te steken, kan je mooie effecten en kleurschakeringen verkrijgen.
6. Caramel (T 5)
7. Nerts (T 18)
De mooie tekening in het glazuur doet soms zelfs denken aan pels, nerts bijvoorbeeld.
8. Groen (T'21)
9. Olijf (T'16)
10. Goudgroen (T 22)
Alle kleuren zijn ook onderling te combineren door overlappingen, ineenvloeiingen, zelfs menging voor het aanbrengen... De mogelijkheden zijn onbeperkt!
Kom gerust de stalen bekijken in De Koploper.
vrijdag 20 maart 2009
Kleirecuperatie.
Klei kan steeds weer opnieuw gebruikt worden, zolang hij niet gebakken is. Je kan al je resten samen mengen, zeker met papiervezel erbij en er dan mee gaan boetseren na het grondig te hebben vermengd. Je kan ook alles apart verwerken en gewoon zuiver herwinnen.
Vooral bij draaiwerk loont dat de moeite. Je hebt het slib in je emmertje bij het draaien zelf en de afgesneden restjes natte klei.
Je laat ze best een dagje staan, dan kan je het overtollige water afgieten. Eventueel ontdek je zo ook een vergeten sponsje...
Ook de mislukte potjes gaan in een (andere) emmer want vers gebruikte klei is te nat om meteen terug te gebruiken.
Enkele dagen later, bij het afdraaien, heb je ook weer slijpsel dat lederhard is. Ik laat dat ook weer een dagje staan omdat het net iets beter oplost als het wat droger is. Dat strooi ik in de bezonken slibemmertjes.
Ook de mislukte potjes gaan in een (andere) emmer want vers gebruikte klei is te nat om meteen terug te gebruiken.
Enkele dagen later, bij het afdraaien, heb je ook weer slijpsel dat lederhard is. Ik laat dat ook weer een dagje staan omdat het net iets beter oplost als het wat droger is. Dat strooi ik in de bezonken slibemmertjes.
Als de emmer vol is, zet ik er de mixer in tot alle hardere delen opgelost zijn en het lekker smeuiig is.
Dan alles op de gips leggen die het overtollige water op zal nemen. Af en toe moet je dan controleren tot de gewenste stevigheid bereikt is.
Ondertussen kan je de andere emmer met mislukte natte potjes ook leeghalen en op een gipsblok te drogen leggen.
Dan volgt het échte werk: kneden, kneden en nog eens kneden tot alle lucht eruit is en de klei overal even zacht aanvoelt.
Op die manier bespaar je toch al gauw 30% van je klei.
maandag 10 november 2008
Kleurmengsels en body stains
Kleurmengsels en body stains worden steeds meer gevraagd. In deze tijden willen mensen graag een eigen stempel drukken op wat ze maken en die producten laten dat toe.
Om zelf glazuren aan te maken werkt men normaal gezien altijd met kleurende oxides om het basisrecept een eigen tint te geven. Blauw verkrijgt men met cobalt, groenig met koper, paars en bruin met mangaan, geel en bruin met ijzer... Het pallet is wel redelijk beperkt. Om tegemoet te komen aan de noden heeft de keramische industrie body stains en kleurmengsels samengesteld. Dat zijn mengsels van kleurende oxides met glasvormers die een bepaalde kleur worden, indien toegevoegd aan een transparant glazuur.
Maar de creërende mens zou niet tot vernieuwende resultaten komen indien hij niet zou gaan experimenteren en dus werden de kleurmengsels gespoten op ongebakken klei, geschilderd op biscuit, vermengd met engobe en zelfs door verse klei gekneed.
Ondertussen heeft de keramische industrie ook niet stil gezeten en kregen de body stains en de kleurmengsels een steeds fijnere korrelgrootte. Het vermengen van het kleurende element met de dragende massa, zijnde klei, kleipoeder, slib, glazuurpoeder..., verloopt nu zeer goed.
In gebruik is er weinig verschil tussen wat op de markt wordt gebracht als body stain of als kleurmengsel, de resultaten zijn zeer goed.
Ook de baktemperaturen liggen goed, het is nu niet langer moeilijk om een mooi dekkend rood of of geel te maken op hogere temperatuur. Je kan je steengoedglazuur de kleur geven die je wil.
Al deze kleuren zijn ook onderling mengbaar. Het is nu een kleintje om de exacte eigenste versie van je appelblauwzeegroen te ontwikkelen, op voorwaarde dat je een nauwkeurig weegschaaltje ter beschikking hebt en een notaboekje om je magische recept te noteren, zodat het later reproduceerbaar blijft.
Om zelf glazuren aan te maken werkt men normaal gezien altijd met kleurende oxides om het basisrecept een eigen tint te geven. Blauw verkrijgt men met cobalt, groenig met koper, paars en bruin met mangaan, geel en bruin met ijzer... Het pallet is wel redelijk beperkt. Om tegemoet te komen aan de noden heeft de keramische industrie body stains en kleurmengsels samengesteld. Dat zijn mengsels van kleurende oxides met glasvormers die een bepaalde kleur worden, indien toegevoegd aan een transparant glazuur.
Maar de creërende mens zou niet tot vernieuwende resultaten komen indien hij niet zou gaan experimenteren en dus werden de kleurmengsels gespoten op ongebakken klei, geschilderd op biscuit, vermengd met engobe en zelfs door verse klei gekneed.
Ondertussen heeft de keramische industrie ook niet stil gezeten en kregen de body stains en de kleurmengsels een steeds fijnere korrelgrootte. Het vermengen van het kleurende element met de dragende massa, zijnde klei, kleipoeder, slib, glazuurpoeder..., verloopt nu zeer goed.
In gebruik is er weinig verschil tussen wat op de markt wordt gebracht als body stain of als kleurmengsel, de resultaten zijn zeer goed.
Ook de baktemperaturen liggen goed, het is nu niet langer moeilijk om een mooi dekkend rood of of geel te maken op hogere temperatuur. Je kan je steengoedglazuur de kleur geven die je wil.
Al deze kleuren zijn ook onderling mengbaar. Het is nu een kleintje om de exacte eigenste versie van je appelblauwzeegroen te ontwikkelen, op voorwaarde dat je een nauwkeurig weegschaaltje ter beschikking hebt en een notaboekje om je magische recept te noteren, zodat het later reproduceerbaar blijft.
zondag 12 oktober 2008
Introductie van de multipen.
Er is een nieuw product in keramiekland, de multipen. Het ziet eruit als een dikke stift met een fijn puntje. De inhoud bestaat grotendeels uit pigment, aangevuld met smeltpuntverlagers en middelen om die pigmenten in oplossing te houden.
Bij het tekenen op biscuit gestookt aardewerk, eerst gebakken rond de 1000°C, zullen de lijntjes uitvloeien tot een glasachtige glanzende lijn. Het voorwerp moet dan opnieuw gebakken worden tussen de 700 en 830°C. Je kan het ook gebruiken zoals opglazuur, bovenop een gestookt glazuur dat gebakken werd tot maximum ongeveer 1100°C. Daarna stook je opnieuw tussen 700 en 830°C. Deze temperaturen zijn dezelfde voor transfers en opglazuren.
De pen laat toe zaken te accentueren, fijne tekeningen te maken en met een extra opzetstukje kan je zelfs pentekening-achtige illustraties maken. Je kan ook vlakken inkleuren.
Je hebt keuze tussen 18 kleuren. Even schudden en je inspiratie doet de rest!
Bij het tekenen droogt het materiaal uit de multipen snel en het loopt niet uit. De kleuren kan je onderling mengen.
Het enige nadeel is dat je niet op hooggebakken glazuur of porselein kan tekenen, in de meeste gevallen zal het pigment loskomen van het oppervlak.
De multipen kost € 8.95.
Bij het tekenen op biscuit gestookt aardewerk, eerst gebakken rond de 1000°C, zullen de lijntjes uitvloeien tot een glasachtige glanzende lijn. Het voorwerp moet dan opnieuw gebakken worden tussen de 700 en 830°C. Je kan het ook gebruiken zoals opglazuur, bovenop een gestookt glazuur dat gebakken werd tot maximum ongeveer 1100°C. Daarna stook je opnieuw tussen 700 en 830°C. Deze temperaturen zijn dezelfde voor transfers en opglazuren.
De pen laat toe zaken te accentueren, fijne tekeningen te maken en met een extra opzetstukje kan je zelfs pentekening-achtige illustraties maken. Je kan ook vlakken inkleuren.
Je hebt keuze tussen 18 kleuren. Even schudden en je inspiratie doet de rest!
Bij het tekenen droogt het materiaal uit de multipen snel en het loopt niet uit. De kleuren kan je onderling mengen.
Het enige nadeel is dat je niet op hooggebakken glazuur of porselein kan tekenen, in de meeste gevallen zal het pigment loskomen van het oppervlak.
De multipen kost € 8.95.
vrijdag 26 september 2008
Draaiklei
Wanneer is klei draaiklei? En is ze dan ook alleen geschikt om te draaien?
Wat maakt dat klei geschikt is om te draaien, kan eventueel heel persoonlijk zijn en afhankelijk van je eigen ervaring, maar algemeen gezien en zeker van toepassing voor een beginnend draaier, kies je best klei geheel zonder toevoeging van chamotte of enkel met poederchamotte (0.2 mm) of zilverzand. Die toevoegingen maken je klei magerder, bestendiger tegen barsten en scheuren, wat belangrijk kan zijn bij het draaiwerk dat later afgewerkt zal worden met een raku-stook.
Kleinere werkjes kunnen ook geboetseerd worden met draaiklei.
De vettere kleisoorten lenen zich tot het zelf maken van terra sigillata.
Meestal hang je initieel vast aan de kleisoort waarmee je leert draaien, maar het loont zeker de moeite eens een ander merk, kleur of soort uit te proberen, je ontdekt er vaak nieuwe vaardigheden mee.
BESCHIKBAAR IN DK:
Witte Westerwaldklei, Duitse origine. Geen chamotte.
Plastische kleisoort, kan eventueel moeilijker werken bij het sluiten van bolvormen.
Maximale baktemperatuur tot 1300°C.
DFS
Belgisch fabrikaat op basis van Duitse Westerwaldklei. Poederchamotte.
Plastisch. Witbakkend, maximaal tot 1280°C.
DFS30
Belgisch mengsel, zie DFS. 30% zilverzand, van toepassing voor grotere vormen en raku. Witbakkend, maximale temperatuur 1250°C.
RDS
Belgisch fabrikaat. Klei gedolven in een Waalse groeve, in Sint Aubin. Bakt rozig op aardewerktemperatuur, hoger wordt hij gelig. Maximaal op 1260°C.
Poederchamotte.
MRH
Roodbakkende steengoedklei, tot 1250°C en soms zelfs nog iets meer. Aangenaam om mee te werken. Belgische oorsprong.
Poederchamotte.
AGS
Klei van Belgisch fabrikaat. Witte klei is vermengd met steenkoolgruis. Na biscuitbak is hij lichtgrijs, naar zijn maximale temperatuur, 1250°C, kleurt hij warm bruin-grijs.
Poederchamotte.
MJ original
Roux de Treigny. Zeer aangename Franse draaiklei! Heel stabiel bij het optrekken. Heeft wel vooraf een stevige kneedbeurt nodig, meer nog dan andere soorten.
Verdraagt temperaturen tot 1320°C, ook geschikt voor de houtoven.
GRM05
Grès de Moutiers. Franse draaiklei, zeer plastisch. Mag tot 1280°C gestookt worden. Kleurt oker in oxidatie, warmbruin in reductie. Maximaal 1280°C.
Chamotte tot 0.5 mm, welke toch bijna niet voelbaar is bij het draaien.
GA02
Grès Aragon. Franse mengeling op basis van Spaanse kleisoort. Mooi kleurenpallet, verschillende roodtinten in oxidatie en reductie. In de houtoven kleurt hij heel warm en gevarieerd naargelang de gradatie van reductie. Er liggen stalen in DK.
Haalt 1320°C, zo goed als zonder vervormen.
Chamotte tot 0.2 mm.
GC
Grès Cagnat. Nieuwigheid van Solargil. Mengsel van Saint Amant klei met de MJ original. Zeer geschikt om ijzerblauwe glazuren op aan te brengen.
Goudbruin in oxidatie, grijsrood in reductie, tot 1300°C.
CS
Colorado Stone. Kleurt van oranje naar baksteenrood. Maximaal 1240°C.
Wat maakt dat klei geschikt is om te draaien, kan eventueel heel persoonlijk zijn en afhankelijk van je eigen ervaring, maar algemeen gezien en zeker van toepassing voor een beginnend draaier, kies je best klei geheel zonder toevoeging van chamotte of enkel met poederchamotte (0.2 mm) of zilverzand. Die toevoegingen maken je klei magerder, bestendiger tegen barsten en scheuren, wat belangrijk kan zijn bij het draaiwerk dat later afgewerkt zal worden met een raku-stook.
Kleinere werkjes kunnen ook geboetseerd worden met draaiklei.
De vettere kleisoorten lenen zich tot het zelf maken van terra sigillata.
Meestal hang je initieel vast aan de kleisoort waarmee je leert draaien, maar het loont zeker de moeite eens een ander merk, kleur of soort uit te proberen, je ontdekt er vaak nieuwe vaardigheden mee.
BESCHIKBAAR IN DK:
1.Aardewerk
Deze kleisoorten zijn beschikbaar in wit, geel/roodbakkend, rood en bruin/zwartbakkend. Hun baktemperaturen liggen onder de 1200°C.
2.Steengoed
FUCHS
Duitse witte klei, zeer aangenaam om te draaien en zeer gunstige verhouding prijs/kwaliteit! Maximale baktemperatuur 1280°C.
Witte Westerwaldklei, Duitse origine. Geen chamotte.
Plastische kleisoort, kan eventueel moeilijker werken bij het sluiten van bolvormen.
Maximale baktemperatuur tot 1300°C.
DFS
Belgisch fabrikaat op basis van Duitse Westerwaldklei. Poederchamotte.
Plastisch. Witbakkend, maximaal tot 1280°C.
DFS30
Belgisch mengsel, zie DFS. 30% zilverzand, van toepassing voor grotere vormen en raku. Witbakkend, maximale temperatuur 1250°C.
RDS
Belgisch fabrikaat. Klei gedolven in een Waalse groeve, in Sint Aubin. Bakt rozig op aardewerktemperatuur, hoger wordt hij gelig. Maximaal op 1260°C.
Poederchamotte.
MRH
Roodbakkende steengoedklei, tot 1250°C en soms zelfs nog iets meer. Aangenaam om mee te werken. Belgische oorsprong.
Poederchamotte.
AGS
Klei van Belgisch fabrikaat. Witte klei is vermengd met steenkoolgruis. Na biscuitbak is hij lichtgrijs, naar zijn maximale temperatuur, 1250°C, kleurt hij warm bruin-grijs.
Poederchamotte.
MJ original
Roux de Treigny. Zeer aangename Franse draaiklei! Heel stabiel bij het optrekken. Heeft wel vooraf een stevige kneedbeurt nodig, meer nog dan andere soorten.
Verdraagt temperaturen tot 1320°C, ook geschikt voor de houtoven.
GRM05
Grès de Moutiers. Franse draaiklei, zeer plastisch. Mag tot 1280°C gestookt worden. Kleurt oker in oxidatie, warmbruin in reductie. Maximaal 1280°C.
Chamotte tot 0.5 mm, welke toch bijna niet voelbaar is bij het draaien.
GA02
Grès Aragon. Franse mengeling op basis van Spaanse kleisoort. Mooi kleurenpallet, verschillende roodtinten in oxidatie en reductie. In de houtoven kleurt hij heel warm en gevarieerd naargelang de gradatie van reductie. Er liggen stalen in DK.
Haalt 1320°C, zo goed als zonder vervormen.
Chamotte tot 0.2 mm.
GC
Grès Cagnat. Nieuwigheid van Solargil. Mengsel van Saint Amant klei met de MJ original. Zeer geschikt om ijzerblauwe glazuren op aan te brengen.
Goudbruin in oxidatie, grijsrood in reductie, tot 1300°C.
CS
Colorado Stone. Kleurt van oranje naar baksteenrood. Maximaal 1240°C.
Papier- & vlasklei
PAPIER-& VLASKLEI
Mengsel van klei, cellulose- en vlasvezels. Zeer aangenaam om te verwerken. Reeds sterk in ongebakken toestand, ook al na lage biscuitbrand, op 950°C. Laat ingewikkelde vormen toe en het verder werken aan een stuk dat reeds wat droger is.
Er zijn 2 soorten beschikbaar:
Wit steengoed, 10% chamotte 0.18 tot 0.60 mm, 1100°-1280°C.
Porselein, 1220°-1280°C.
Merk: Scarva
Voor mensen die het niet meteen zien zitten met porselein aan de slag te gaan is dit een zeer interessant alternatief.
Na bakken zie je niks meer van de vezels, m.a.w. je resultaat is een licht werkje in porselein of steengoedklei, naargelang je keuze.
Mengsel van klei, cellulose- en vlasvezels. Zeer aangenaam om te verwerken. Reeds sterk in ongebakken toestand, ook al na lage biscuitbrand, op 950°C. Laat ingewikkelde vormen toe en het verder werken aan een stuk dat reeds wat droger is.
Er zijn 2 soorten beschikbaar:
Wit steengoed, 10% chamotte 0.18 tot 0.60 mm, 1100°-1280°C.
Porselein, 1220°-1280°C.
Merk: Scarva
Voor mensen die het niet meteen zien zitten met porselein aan de slag te gaan is dit een zeer interessant alternatief.
Na bakken zie je niks meer van de vezels, m.a.w. je resultaat is een licht werkje in porselein of steengoedklei, naargelang je keuze.
Abonneren op:
Posts (Atom)